Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/1/etyczne-aspekty-leczenia-metodami-technik-wspomaganego-rozrodu.php on line 32

Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/1/etyczne-aspekty-leczenia-metodami-technik-wspomaganego-rozrodu.php on line 32

Warning: include(): Failed opening 'header_rest.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/1/etyczne-aspekty-leczenia-metodami-technik-wspomaganego-rozrodu.php on line 32

Etyczne aspekty leczenia metodami


technik wspomaganego rozrodu

Autor:
Prof. dr hab. n. med. Jacek Szamatowicz
Związany z Kliniką Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, również z NZOZ Artemida - Centrum Ginekologii, Edokrynologii i Medycyny Rozrodu w Białymstoku. Członek polskich i zagranicznych towarzystw naukowych, w tym Polskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego, Towarzystwa Biologii Rozrodu, Europejskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii. Ekspert Stowarzyszenia na rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji „Nasz Bocian”.


Wprowadzenie metody in vitro zrewolucjonizowało stosunki pomiędzy partnerami. Przecież jeszcze 50 lat temu nie wyobrażano sobie, aby kobieta zaszła w ciążę, nie odbywając wcześniej stosunku płciowego. Stało się to jednak możliwe dzięki opracowaniu technik uzyskania zarodków poza organizmem kobiety. Pojęcie rodzicielstwa uległo zmianie, pojawiły się też poważne zastrzeżenia etyczne.

Metoda pozaustrojowego zapłodnienia przeszła okres od odrzucenia przez naukowców do przyznania Nagrody Nobla. Od poczatku do dyskusji na temat aspektów etycznych włączyły się ośrodki kościelne, swoje poglądy na poczęcie dziecka w „sposób techniczny” wyrażali także teoretycy innych wyznań i Kościołów.

Kościół anglikański w swoim pierwszym komunikacie negatywnie ustosunkował się do tej metody leczenia, następnie jednak zmienił swoje zdanie, ale ograniczył stosowanie pozaustrojowego zapłodnienia jedynie do przypadku małżeństw, jako najlepszej komórki zdolnej do wychowywania dziecka.

Natomiast Kościół katolicki od początku jest całkowicie przeciwny stosowaniu tej metody leczenia, nawet nie nazywa jej metodą. Obecny papież, jeszcze jako kardynał, jako dwa fundamentalne kryteria przeciw metodzie IVF wymienił: niewłaściwe traktowanie istoty ludzkiej jako osoby od poczęcia do śmierci oraz zastrzeżenia dotyczące właściwego „przekazywania życia”.

Ortodoksyjny Kościół grecki również odrzuca metodę in vitro, jednocześnie argumentując, że Kościół w żaden sposób nie może być formalną władzą mogącą określać warunki i zasady życia ludzkiego.

Niezależnie od głoszonych doktryn wielu praktykujących katolików i grekokatolików corocznie przystępuje do programu pozaustrojowego zapłodnienia, będąc przekonanym, że posiadanie pełnej rodziny jest najważniejszym elementem życia ludzkiego. Urodzenie dziecka jest wielokrotnie traktowane jako biologiczne przedłużenie związku kochającej się pary.

Zupełne inaczej postrzegane jest zapłodnienie pozaustrojowe przez wyznawców islamu. Wynika to z innego postrzegania rodziny przez wyznawców tej wiary. Kobieta powinna być płodna, rodzić dzieci i jest to integralny element rodziny i społeczeństwa. Dlatego techniki wspomaganego rozrodu są traktowane przez muzułmanów jako wypełnienie woli boskiej do posiadania potomstwa. Jednocześnie islam dopuszcza wykonanie programu IVF tylko wtedy, kiedy partnerzy są w związku i przy życiu, co oznacza, że transfer zarodków mrożonych lub skorzystanie z nasienie mrożonego w przypadku, kiedy mąż nie żyje, nie są możliwe. Co też jest ciekawe, ortodoksyjne Kościoły katolickie funkcjonujące na terenie krajów muzułmańskich zajmują identyczne  stanowisko  jak  islam, dotyczące technik wspomaganego rozrodu.

Bóg nakazuje ludziom rozmnażać się, co można przeczytać w Księdze Rodzaju. W Talmudzie zostało zapisane, że człowiek nie posiadający potomstwa jest martwy. Wynika to ze słów Rachel do Boga „Daj mi dziecko albo umrę”. W związku z tym wszelka pomoc medyczna w uzyskaniu potomstwa jest dopuszczalna, wręcz uzyskanie gamet od partnerów w programie pozaustrojowego zapłodnienia jest wypełnieniem woli Boga. Reasumując, rabini Izraela i innych krajów niezależnie od odłamów judaizmu popierają IVF.

Oddzielnym aspektem leczenia niepłodności przy użyciu technik wspomaganego rozrodu jest pozyskiwanie gamet od dawców. Oczywiście w chwili obecnej, ze względu na różnice techniczne w bankowaniu gamet, istnieje duża dysproporcja pomiędzy „byciem” biologicznym ojcem czy matką. W wielu krajach „dawstwo” gamet objęte jest obustronną anonimowością, chociaż zwiększa się liczba krajów, w których prawo dopuszcza dziecku po osiągnięciu pełnoletniości możliwość poznania biologicznego ojca czy matki. Kolejnym etycznym aspektem „dawstwa” jest problem orientacji seksualnej. Jeżeli założymy równość wszystkich ludzi niezależnie od orientacji seksualnej, to powinniśmy również założyć równość do posiadania potomstwa przez pary homoseksualne. Pomijając wszelkie aspekty moralne wychowywania dziecka przez takie pary, kompletnie pomijane jest prawo samego dziecka do wyboru wychowywania się w otoczeniu związku homoseksualnego.

Donacje gamet są zabronione przez oba Kościoły chrześcijańskie, które dopuszczają jednocześnie adopcje dzieci, a ignorują prawo do przeżywania emocji związanych z ciążą i porodem. Podobnie islam zabrania tego typu zabiegów, ponieważ według wiary muzułmańskiej dziecko powinno być owocem konkretnego ojca i matki. Judaizm dosyć oględnie traktuje ten problem, stanowiąc, że kobieta, która urodziła dziecko, jest jego biologiczną matką. Należy jednak podkreślić, że w Piśmie Świętym, tradycji i opinii bioetyków nie ma zastrzeżeń dotyczących „dawstwa” gamet, podkreśla się nawet pomoc bliźniego w posiadaniu potomstwa. Należy także zauważyć, że problem donacji gamet generalnie narasta ze względu na odkładanie przez kobiety macierzyństwa w czasie.

W niektórych krajach ograniczono używanie gamet dawców, traktując je jako potencjalne zagrożenie dla związku małżeńskiego, relacji rodzic (nie będący genetycznym rodzicem) – dziecko, co może skutkować konsekwencjami społecznymi w ogóle. Takie rozumowanie wydaje się być bezzasadne, ponieważ pary adoptujące dziecko, z którym nie identyfikują się genetycznie, według powyższego rozumowania nie powinny się w ogóle utrzymać. Poza tym według takich założeń małżeństwo także postrzegane jest jako kontrakt do wymiany materiału genetycznego. Tymczasem jest zupełnie inaczej. Małżeństwo nie jest instytucją bazującą na funkcjach reprodukcyjnych, a raczej związkiem, w którym nie ma znaczenia genetyka i fizjologia, ale pragnienie posiadania dziecka jako spełnienie obowiązku współżycia w pełnej rodzinie.

Podobnie jak przystępowanie do programu in vitro, wiele par na całym świecie codziennie korzysta z instytucji banku nasienia czy podarowania komórki jajowej. Dla tych małżeństw rozważania etyczne liderów religii, których są wyznawcami, nie mają znaczenia. Ważne jest szczęście w rodzinie, a rozpad pożycia ma zwykle inne podłoże i nie zależy od tego, czy rodzice są w pełni biologicznymi rodzicami potomstwa, czy nie.

W swoich rozważaniach nie skupiłem się nad różnicami w ustawach bioetycznych, prawnych ograniczeniach i swobodach leczenia technikami wspomaganego rozrodu w poszczególnych krajach, dlatego że są one wynikiem kompromisów politycznych, zwykle nie popartych dogłębną wiedzą dotyczącą niepłodności. Poza tym nie można ich porównywać z ustawą bioetyczną w Polsce, ponieważ takowa nie istnieje, a przewodniczący komisji bioetycznej ubiegłego parlamentu ma w tej chwili inne obowiązki i dotychczasowa praca nad ustawą została zawieszona, a Unia Europejska nalega do zakończenia prac. Co będzie dalej? Czy ustawa powstanie? Czy pojawi się sprzyjający klimat do leczenia technikami wspomaganego rozrodu? Czas pokaże.

Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/1/etyczne-aspekty-leczenia-metodami-technik-wspomaganego-rozrodu.php on line 77

Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/1/etyczne-aspekty-leczenia-metodami-technik-wspomaganego-rozrodu.php on line 77

Warning: include(): Failed opening 'footer.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/1/etyczne-aspekty-leczenia-metodami-technik-wspomaganego-rozrodu.php on line 77