Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/4/Ciaza-po-donacji-oocytow.php on line 32

Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/4/Ciaza-po-donacji-oocytow.php on line 32

Warning: include(): Failed opening 'header_rest.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/4/Ciaza-po-donacji-oocytow.php on line 32

Ciąża po donacji oocytów




Autorzy:
Dr n. med. Iwona Szymusik
Specjalista położnictwa i ginekologii, obecnie adiunkt w I Katedrze i Klinice Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwesytetu Medycznego. Absolwentka Akademii Medycznej w Warszawie w roku 2003. Członek ESHRE i PTG. Od 2004 roku związana z Pracownią Wspomaganego Rozrodu działającą w Klinice; autorka pracy doktorskiej o przebiegu ciąż po zapłodnieniu pozaustrojowym.

Dr n. med. Piotr Marianowski
Specjalista położnictwa i ginekologii, magister biologii, absolwent Akademii Medycznej w Warszawie w roku 1997. Członek European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE), PTG oraz Towarzystwa Biologii Rozrodu. Od początku kariery zawodowej związany z Pracownią Wspomaganego Rozrodu w I Katedrze i Klinice Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, gdzie obecnie jest adiunktem. Autor licznych publikacji związanych z niepłodnością oraz endometriozą.


Praktyka dawstwa oocytów rozwinęła się na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia jako uzupełnienie możliwości korzystania z banków nasienia i istniejących ówcześnie technik leczenia niepłodności. Na sukcesy nie trzeba było długo czekać – w roku 1983 w Australii urodziło się pierwsze dziecko pochodzące z komórki jajowej od dawczyni, jedynie 5 lat później niż narodziny Louise Brown.

Dawstwo oocytów wykorzystuje się przede wszystkim w trzech przypadkach: u kobiet nie posiadających prawidłowo funkcjonujących jajników (POF, zmniejszona rezerwa jajnikowa, chirurgiczna menopauza), u tych, które muszą skorzystać z podarowanej komórki jajowej z powodów genetycznych oraz u kobiet, u których z różnych powodów nie udaje się uzyskać ciąży na drodze IVF.

Zapotrzebowanie na procedurę dawstwa oocytów ciągle wzrasta, równolegle ze społecznym trendem do opóźniania macierzyństwa. Prawdopodobieństwo uzyskania ciąży jest bezpośrednio związane z wiekiem kobiety, od której pobiera się komórkę jajową. Według danych Centers for Disease Control and Prevention prawdopodobieństwo urodzenia żywego dziecka pochodzącego z pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem podarowanego oocytu wynosi około 51% i utrzymuje się na względnie stałym poziomie u biorczyń nawet po 40. roku życia.

W 1998 roku w Stanach Zjednoczonych donację oocytów wykorzystano w 7756 cyklach leczenia, a już 6 lat później w 15175 cyklach, uzyskując aż 7588 urodzeń (dane CDC). Dla porównania w 2003 roku w Wielkiej Brytanii wykonano 7350 cykli z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni, uzyskując jedynie 782 żywe urodzenia (dane Human Fertilisation and Embryology Authority). Z ostatniego raportu ESHRE (European Society of Human Reproduction and Embryology), opublikowanego na łamach Human Reproduction w 2012 roku wynika, że w Europie wykonano w 2008 roku 1061 cykli z donacją oocytów (spośród 47 raportujących krajów dane dotyczące dawstwa podały 24 kraje, w tym Polska). Najwięcej tego rodzaju cykli w chwili obecnej wykonuje się w Hiszpanii (4068), Czechach (2038), Rosji (1666) i Wielkiej Brytanii (1712), podczas gdy w Polsce wykazano jedynie 355 takich procedur. Dzięki tej metodzie uzyskano w 2008 roku 5213 ciąż (43,2%), w tym aż 54,4% u kobiet w wieku 40 lat i więcej.

Coraz większe zapotrzebowanie na dawstwo oocytów oraz coraz liczniejsze ciąże u pacjentek starszych skłaniają do analizy przebiegu ciąż po donacji. Ocena ryzyka położniczego i powikłań noworodkowych, jak w przypadku każdej innej techniki wspomaganego rozrodu, ma ogromne znaczenie. Do chwili obecnej na łamach literatury światowej opublikowano sporo doniesień o ciążach po donacji oocytów i, choć wyniki są różne, najczęściej powtarzaną informacją jest fakt, iż w grupie tej występuje większe ryzyko krwawień w I trymestrze ciąży oraz nadciśnienia ciążowego.

Pierwsze analizy pochodzą z lat 90-tych ubiegłego stulecia, ale grupy badane rzadko przekraczają 100 ciąż. W 1994 roku Pados G i wsp. podawali wysokie odsetki niektórych powikłań ciąży: krwawienia w I trymestrze 34,6%, nadciśnienie ciążowe 32,7%, zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrastania płodu (IUGR) 11,5%. Na uwagę zasługuje fakt, że powikłania te częściej stwierdzano w ciążach u pacjentek z niewydolnością jajników niż po donacji z innych powodów (przykładowo aż 38,2% przypadków z nadciśnieniem ciążowym).

Cztery lata później Abdalla HI i wsp. przeanalizowali wyniki 232 ciąż będących skutkiem dawstwa oocytów, potwierdzając w większości dane poprzedników. Nadciśnienie wikłające ciążę stwierdzono w 23% przypadków. Pośród wniosków autorów pojawiła się również informacja, że przedwczesne wygasanie czynności jajników stanowi niezależny czynnik ryzyka urodzenia dziecka SGA (small for gestational age), z ilorazem szans 8,24 (95%CI 1,1-70,0). W niniejszej publikacji podano także stosunkowo wysoki odsetek krwotoków poporodowych w tej grupie pacjentek (12%).

Ciąża po donacji oocytów jest bardzo nietypowa, gdyż implantujący się zarodek jest immunologicznie całkowicie obcy. Fakt ten być może w jakiś sposób tłumaczy obserwowane zwiększone ryzyko powikłań perinatalnych w takich przypadkach. Nie należy jednak zapominać, że nakładają się na to inne niezależne czynniki ryzyka powikłań położniczych, jakimi są zaawansowany wiek matek, pierworództwo czy ciąże wielopłodowe. Ponadto wśród pacjentek w tej grupie znajdują się kobiety po radioterapii miednicy mniejszej oraz pacjentki z zaawansowaną endometriozą. Nie udało się dotychczas ustalić, w jakim stopniu zwiększone ryzyko powikłań przypisać można mechanizmom immunologicznym, a w jakim wyżej wymienionym czynnikom.

Najnowsza publikacja dotycząca tego tematu pochodzi z Belgii (Stoop D i wsp, Reproductive Biology and Endocrinology 2012) i, jak dotąd, oparta jest na grupie o największej liczebności (294 ciąże po dawstwie oocytów uzyskane od stycznia 1999 do grudnia 2008 roku; 375 dzieci – odsetek ciąż wielopłodowych 30,3%). Po raz pierwszy również dobór grupy kontrolnej był specyficzny – stanowiły ją bowiem kobiety w ciążach po zapłodnieniu pozaustrojowym autologicznych oocytów, dobrane pod kątem wieku, pochodzenia etnicznego, rodności i mnogości ciąży, co pozwoliło autorom zminimalizować wpływ błędu metodologicznego na wyniki oraz podjąć próbę oceny wpływu zarówno samej donacji, jak i przyczyny niepłodności, która do niej doprowadziła. Podobnie jak w publikacjach z lat poprzednich częstość występowania krwawień w pierwszym trymestrze oraz nadciśnienia ciążowego była istotnie większa w grupie ciąż po dawstwie oocytów (odpowiednio 20,6% vs 10,3% oraz 19,1% vs 8,3%). Autorzy zaobserwowali również, że w ciążach tych częściej notowano cukrzycę, zespół HELLP oraz stan przedrzucawkowy, ale dane liczbowe nie osiągnęły istotności statystycznej, co jedynie sugeruje konieczność dalszych badań i analizy większej liczby przypadków. Ciekawą obserwacją jest także odsetek cięć cesarskich – sięgnął on 50% w ciążach pojedynczych oraz 84,2% wśród ciąż bliźniaczych, co stanowiło istotną różnicę względem grup kontrolnych – autorzy tłumaczyli ten fakt większą liczbą powikłań po dawstwie, a zatem większą liczbą cięć nieelektywnych. Niemniej jednak analiza regresji pozwoliła na wyłonienie jedynie dwóch powikłań, które niezależnie wydają się być związane z dawstwem oocytów – ponownie są to krwawienia w pierwszym trymestrze (OR 1,49; 95% CI 1,04-2,15) oraz nadciśnienie ciążowe (OR 1,50; 95% CI 1,02-2,21). Nie zaobserwowano natomiast żadnych różnic w wynikach neonatologicznych – dawstwo oocytów wydaje się nie nieść za sobą dodatkowego ryzyka dla noworodka. Odsetek porodów przedwczesnych zbliżony jest do tego po zapłodnieniu pozaustrojowym oocytów autologicznych.

Bez względu na sposób w jaki analizowane są ciąże po donacji oocytów należy pamiętać, że procedura ta potencjalnie stwarza zupełnie odrębną grupę pacjentek ciężarnych w wieku, w którym biologiczna płodność zmniejsza się do minimum lub przestaje istnieć. Właściwy dobór grupy kontrolnej staje się tym trudniejszy, im starsze będą biorczynie oocytów. Już z samego ich wieku wynikać mogą stosunkowo wysokie odsetki związane zwłaszcza z nadciśnieniem tętniczym w ciąży.

Większość autorów uważa, że ciąże po donacji oocytów należy traktować jako ciąże wysokiego ryzyka, choć szeroko pojęte wyniki perinatalne są raczej korzystne. Wynika to nie tylko z faktu częstszego występowania powikłań, ale przede wszystkim ze specyfiki takiej ciąży – być może jedynej, w jakiej dana pacjentka kiedykolwiek będzie.

Zagadnienie dawstwa oocytów wiąże się z dodatkowym problemem, o którym znacznie rzadziej się dyskutuje. Niemniej jednak w ostatnich latach pojawia się coraz więcej publikacji na temat psychologicznych aspektów związanych z przeprowadzeniem zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem oocytów dawczyni. Przeprowadzono między innymi badanie w grupie kobiet biorczyń i dawczyń oocytów. Przeanalizowano wątpliwości oraz zagadnienia psychologiczne pojawiające się w grupie dawczyń. Reakcje tych kobiet są skrajnie różne: od całkowitej obojętności do zagadnień psychologicznych z pogranicza patologii utrudniających prawidłowe funkcjonowanie w społeczności. Z tego względu wydaje się, że prawidłowa kwalifikacja pacjentów do programu dawstwa oocytów, ze szczególnym uwzględnieniem roli psychologa, jest niezmiernie ważna. Zagadnienie to, jak również tematyka relacji matka-surogatka-dziecko oraz adopcja zarodków/rozród w parach homoseksualnych jest niezwykle obszernym tematem, wymagającym oddzielnego opracowania.


Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/4/Ciaza-po-donacji-oocytow.php on line 80

Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/4/Ciaza-po-donacji-oocytow.php on line 80

Warning: include(): Failed opening 'footer.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/4/Ciaza-po-donacji-oocytow.php on line 80