Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/5/8.php on line 32

Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/5/8.php on line 32

Warning: include(): Failed opening 'header_rest.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/5/8.php on line 32

39 doroczny zjazd Amerykańskiego Towarzystwa

Medycyny Rozrodu (ASRM) i Międzynarodowej Federacji

Towarzystw Niepłodnościowych (IFFS) w Bostonie




dr n. med. Przemysław Ciepiela

W dniach 12-17 października 2013 roku w Bostonie, w stanie Massachusetts, odbył się 39 doroczny kongres Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (ASRM – American Society of Reproductive Medicine). W tym roku wyjątkowo zjazd ASRM został zorganizowany wspólnie z Międzynarodową Federacją Towarzystw Niepłodnościowych (IFFS – International Federation of Fertility Societies). Kongres pod auspicjami ASRM/IFFS dał możliwość zabrania głosu także przez regionalne towarzystwa medycyny rozrodu z różnych części świata. Zaproszenie do zorganizowania własnej sesji dostało również Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Pierwsza w historii ASRM polska sesja odbyła się 15 października 2013 i została przygotowana przez Sekcję Płodności i Niepłodności PTG oraz Ośrodek Studiów nad Płodnością Człowieka. Całość spotkania została poświęcona problemom leczenia niepłodności w krajach o niesprzyjających uwarunkowaniach politycznych, społecznych i niejasnym tle prawnym. Intencją polskich organizatorów była próba prześledzenia ewolucji mechanizmów prowadzących do powstania aktualnych zasad refundacji i ram prawnych dotyczących zapłodnienia pozaustrojowego (IVF) w krajach ościennych celem wypracowania optymalnych rozwiązań dla warunków polskich. Wśród zaproszonych wykładowców znaleźli się prof. Tina Bucholz, prezes elekt Niemieckiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu, a z ramienia IFFS dr Edgar Mocanu – współtwórca rozwiązań legislacyjnych w Irlandii. SPIN/PTG reprezentował prof. dr hab. n. med. Leszek Pawelczyk z Uniwersytetu Poznańskiego, który przedstawił aktualną sytuację prawną w Polsce. Sesję poprowadził przewodniczący SPIN/PTG prof. dr hab. n. med. Rafał Kurzawa.

Prof. Bucholz w swoim wystąpieniu przedstawiła ciekawą historię powstawania prawodawstwa dotyczącego programu zapłodnienia pozaustrojowego w Niemczech. Interpretacja prawa odnoszącego się do IVF w latach 90’ ubiegłego wieku wiązała się przede wszystkim z niedopuszczaniem do krioprezerwacji zarodków, co w praktyce zobowiązywało do zapłodnienia maksymalnie 3 komórek jajowych, i transferem wszystkich uzyskanych zarodków do jamy macicy (tzw. Dreier-Regel), zabraniała diagnostyki preimplantacyjnej (PGD) oraz dawstwa komórek jajowych. Efektem tego był niższy odsetek ciąż w stosunku do średniej europejskiej przy wyższym odsetku ciąż trojaczych. W latach dwutysięcznych prof. prawa Monika Frommel zwróciła uwagę, że obowiązujące prawo można interpretować w nieco inny sposób. Porf. Frommel zauważyła, że niemieckie prawo nie zabrania prospektywnej oceny kompetencji zarodka, a nie wszystkie komórki poddane IVF doprowadzają do rozwoju zarodka. Było to przyczynkiem do zorganizowania warsztatów prawnych w latach 2005-2006, które, na bazie powyższej reinterpretacji, doprowadziły do konsensusu dającego możliwość zapładniania dowolnej liczby komórek jajowych, obserwowania rozwoju zarodków i przenoszenia do jamy macicy nie więcej niż dwóch. Pozostałe rozwijające się zarodki należy poddać krioprezerwacji. Prawodawstwo niemieckie zabraniało przeprowadzenia PGD ze względu na nienaruszalność zarodka (Embryo Protection Law – EPW). W ramach diagnostyki preimplantacyjnej można było jedynie pobierać ciałka kierunkowe. W roku 2005 do Sądu Najwyższego wpłynęło zapytanie jednego z lekarzy medycyny rozrodu dotyczące łamania prawa przewidzianego w EPW w trakcie pobierania komórek trofoblastu przy nie naruszeniu węzła zarodkowego. Wyrok Sądu Najwyższego z 2010 orzekł, że pobieranie komórek trofoblastu jest w zgodzie z prawem EPW. W konsekwencji dopuszcza się obecnie w Niemczech w ramach PGD pobieranie ciałek kierunkowych lub komórki trofoblastu blastocysty, przy czym nadal zabronione jest wykorzystanie blastomerów. Jednakże, jak podkreśliła prof. Bucholz, w ślad za wyrokiem Sądu Najwyższego poszły rozwiązania prawne, które narzuciły poprzedzanie PGD przeprowadzeniem konsultacji z leczącą się parą. Przyszli rodzice mogą podjąć decyzję o ewentualnym zastosowaniu PGD w szczególnych wypadkach, po uzyskaniu szczegółowych informacji dotyczących samego zabiegu i ryzyka z nim związanego. Taką konsultację ma przeprowadzać specjalna komisja, co komplikuje i wydłuża w czasie wdrożenie programu IVF. W podsumowaniu prof. Bucholz podkreśliła, że nadmiar rozwiązań prawnych komplikuje codzienną praktykę, nie nadąża za rozwojem wiedzy naukowej, a zmiany są trudne do wdrożenia, gdyż każda modyfikacja w jednej przestrzeni wymusza zmiany w innych obszarach prawa. W konsekwencji lekarze są zmuszeni do poruszania się w sferze luk prawnych, pomiędzy różnymi rozwiązaniami i interpretacjami, czasami na granicy prawa.

Zdecydowanie inaczej wygląda sytuacja legislacyjna w Irlandii. Swój wykład dr Edgar Mocanu rozpoczął od zaskakującego stwierdzenia – zapytany przez organizatorów o rozwiązania prawne dotyczące ART w Irlandii, kraju o zbliżonym do Polski tle religijnym i restrykcyjnym poglądzie na temat IVF, odpowiedział, że w jego kraju do chwili obecnej nie ma żadnych obowiązujących rozwiązań prawnych [sic!]. Co więcej, okazuje się, że ponad 50% państw w Europie nie ma konkretnych ram prawnych dedykowanych ART. W tych krajach koszty związane z procedurą IVF w części lub w całości pokrywają samorządowe fundusze regionalne odpowiadające polskim województwom. Dr Mocanu podkreślił, że o ile prawo pomaga zarówno pacjentom jak i lekarzom, to zazwyczaj jest spóźnione, anachroniczne, trudne do zmiany i na ogół oparte bardziej na restrykcjach niż zezwoleniach. W Irlandii historia regulacji ART wiąże się z powołaniem w 2000 roku przez Ministerstwo Zdrowia specjalnej komisji do spraw zapłodnienia pozaustrojowego. W skład zespołu weszło 40 osób z różnych dziedzin: od prawników, etyków i filozofów, psychiatrów, psychoterapeutów, przez neonatologów, biochemików po położne, ginekologów, embriologów i specjalistów medycyny rozrodu. Utworzona grupa miała zadanie przedstawić ministerstwu wszystkie aspekty zapłodnienia pozaustrojowego od biotechnologicznych przez społeczne, etyczne oraz prawne, aby pomóc w ustaleniu spójnego stanowiska w zakresie ART. Prace nad wspólnym dokumentem trwały 5 lat. W opublikowanym w 2005 roku raporcie m.in. powołano Komisję Regulacyjną (KR) – organizm nadzorujący przeprowadzanie ART w Irlandii i udzielający akredytacji lekarzom i klinikom. Z ważniejszych ustaleń – w myśl raportu zarodek powstały w wyniku ART nie podlega prawodawstwu dopóki nie zostanie przeniesiony do jamy macicy, gdzie uzyskuje te same prawa co zarodek powstały in vivo. Większość zapisów tego dokumentu skupia się na bezpieczeństwie dzieci. Przede wszystkim powołuje się narodowy rejestr wyników ART z naciskiem na śledzenie rozwoju dzieci po IVF. Dopuszcza się dostępność do procedur dla wszystkich bez względu na płeć, status materialny czy orientację seksualną z zaznaczeniem jednak, że należy brać pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka, a przy podejrzeniu potencjalnego ryzyka skrzywdzenia dziecka można odmówić dostępu do procedury. Warunki raportu dopuszczają surogację z zastrzeżeniem, że surogatka ma mieć zapewnioną refundację, a także zgadza się na to by narodzone dziecko miało możliwość jej późniejszej identyfikacji. Zapisy regulaminu dopuszczają przeprowadzanie badań naukowych na nadliczbowych zarodkach do 14 dni od ich powstania z zastrzeżeniem, że para nie może za to być wynagradzana, nie można takich zarodków przenosić do jamy macicy i zakazane jest tworzenie zarodków ludzkich jedynie w celach naukowych. W podsumowaniu dr Mocanu podkreślił przewagę akredytowania nad ustanawianiem prawa. Uzyskanie licencji wymusza wysokie standardy praktyki medycznej, co przekłada się bezpośrednio na bezpieczeństwo dla pacjentów. Nadzór sprawowany przez naukowe towarzystwa medyczne wiąże się z ustawicznym pozostawaniem z aktualną wiedzą medyczną i możliwością elastycznej modyfikacji postępowania.

Wykład profesora Pawelczyka przybliżył społeczno-religijno-polityczne tło i przeszkody w ustanowieniu prawa dotyczącego ART w Polsce a także możliwości leczenia w warunkach prawniczej próżni. Profesor opisał konsekwencje braku implementacji dyrektywy 2004/23/WE Parlamentu Europejskiego z 2004 r. w sprawie ustalenia norm jakości i bezpieczeństwa przechowywania tkanek i komórek ludzkich. Koniec wykładu był nieco bardziej optymistyczny, gdyż dotyczył dwóch pozytywnych zjawisk w Polsce – powstania nowej specjalizacji z endokrynologii ginekologicznej i medycyny rozrodu oraz ministerialny program leczenia niepłodności.

Wystąpienia wywołały gorącą dyskusję, w trakcie której zaproszeni goście wysoko ocenili działania polskiego ministra zdrowia w zakresie wprowadzenia rządowego programu zdrowotnego leczenia niepłodności oraz stworzenia nowej specjalizacji w zakresie medycyny rozrodu. Wykładowcy zwrócili uwagę na fakt, że Polska nieuchronnie stoi przed implementacją dyrektyw unijnych, przy której należałoby uniknąć emocjonalnej debaty dotyczącej regulacji zasad zapłodnienia pozaustrojowego. W tym procesie należałoby rozdzielić kwestię implementacji dyrektyw od regulacji dotyczących dopuszczalności zapłodnienia pozaustrojowego. Zaproszeni wykładowcy podkreślili także potrzebę integracji środowiska lekarzy zajmujących się leczeniem niepłodności w Polsce jak również wprowadzenie niezbędnych mechanizmów samoregulacji i akredytacji ośrodków zajmujących się zapłodnieniem pozaustrojowym. Sesja polska zgromadziła sporą grupę słuchaczy z całego świata, przede wszystkim z krajów o dominującej religii katolickiej.


Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/5/8.php on line 58

Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/5/8.php on line 58

Warning: include(): Failed opening 'footer.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/5/8.php on line 58