Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/8/3.php on line 32

Warning: include(header_rest.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/8/3.php on line 32

Warning: include(): Failed opening 'header_rest.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/8/3.php on line 32

Zachowanie płodności w chorobie nowotworowej –


aktualna sytuacja w Polsce




Autor:
dr n. med. Wojciech Kolawa
Specjalista położnictwa i ginekologii Specjalista onkologii ginekologicznej Dyrektor Medyczny Centrum Medyczne Macierzyństwo w Krakowie


Przeglądając strony internetowe polskich klinik leczenia niepłodności można zauważyć, że większość z nich oferuje pacjentom onkologicznym możliwość skorzystania z technik zachowania płodności. Na podstawie dostępnej literatury oraz wytycznych organizacji zajmujących się tym zagadnieniem w krajach europejskich oraz w Stanach Zjednoczonych można już dość jednoznacznie wskazać właściwy sposób postępowania w poszczególnych przypadkach.

Zachorowalność na nowotwory rośnie, wzrasta też liczba młodych chorych (przed 40. rokiem życia), którzy stanowią 5-6% spośród wszystkich chorych. Należy zauważyć, że zwiększa się również wyleczalność. Jednak w Polsce nie mamy dokładnych danych dotyczących wyleczalności ogółu nowotworów złośliwych. W przypadku raka piersi, najczęstszego nowotworu u kobiet, odsetek osób wyleczonych sięga 80%. Zachowanie płodności po terapii onkologicznej jest elementem komfortu życia pacjenta. Świadomość tego, że zostały podjęte działania, by zachować płodność po przeprowadzonym leczeniu, sprawia, że pacjenci lepiej przechodzą przez terapię i lepiej radzą sobie po wyleczeniu choroby nowotworowej.

Systemy prawne w większości krajów Unii Europejskiej umożliwiają przechowywanie komórek rozrodczych w klinikach leczenia niepłodności, a przechowywanie tkanek odbywa się w certyfikowanych bankach tkanek i narządów. W związku z tym, w przypadku kriokonserwacji tkanki jajnikowej niezbędna jest współpraca z bankiem tkanek oraz organizacja transportu pobranego materiału. W niektórych krajach, jak np. w Danii, zorganizowane są małe krajowe sieci, które umożliwiają dostarczenie tkanek w ciągu kilku godzin od momentu ich pobrania.

Polski system prawny wyłącza gonady z konieczności deponowania w bankach tkanek i narządów, a zatem tkanka jajnikowa może być przechowywana w klinice leczenia niepłodności.

Już samo przekazanie informacji o możliwości wykonania kriokonserwacji to podstawowy element pozwalający na jej późniejsze zastosowanie. Według danych organizacji z USA oraz z państw europejskich mniej niż 50% pacjentów poddawanych systemowemu leczeniu nowotworów jest informowanych o możliwości kriokonserwacji komórek i tkanek rozrodczych. Nie dotarłem do danych odnoszących się do polskiej praktyki w tym obszarze. Na II Sympozjum Szkoleniowym Medycyny Rozrodu i Ginekologii Endokrynologicznej, które odbyło się w 2014 r. w Toruniu, dr Tomasz Rokicki zaprezentował wyniki ankiety przeprowadzonej wśród polskich klinik leczenia niepłodności. Z zebranych danych wynika, że zaledwie kilkanaście, a najwyżej kilkadziesiąt kobiet ma zdeponowany materiał genetyczny ze względu na chorobę nowotworową. Przypomnę, opierając się na informacjach z Krajowego Rejestru Nowotworów, że w 2012 r. w naszym kraju zdiagnozowano chorobę nowotworową u 76 493 kobiet, z czego 892 były poniżej 40. roku życia.

Wobec tak znaczącej dysproporcji należy zastanowić się nad aktualną sytuacją związaną z możliwością zachowania płodności w chorobie nowotworowej i tym, czy można ją poprawić.

Co jest już dostępne?

W Polsce działa kilkadziesiąt klinik leczenia niepłodności, które wykonują procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Rozłożenie tych placówek jest dosyć równomierne – poza nielicznymi wyjątkami – są w każdym województwie. Krioprezerwacja komórek jajowych i zarodków jest standardowym działaniem każdej z nich. Spora liczba spośród tych klinik zgłasza również możliwość mrożenia tkanki jajnikowej. A na stronach internetowych wielu z nich podane są informacje skierowane do pacjentów z chorobą nowotworową.

W ministerialnym Programie Leczenia Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego znalazł się punkt dotyczący zachowania płodności u pacjentów z chorobą nowotworową, co pozwala na sfinansowanie procedury krioprezerwacji zarodków u pary zagrożonej utratą płodności w wyniku leczenia choroby nowotworowej.

Informacje o możliwości zachowania płodności w chorobie nowotworowej można znaleźć w stosunkowo licznych artykułach w prasie popularnej, kobiecej czy zajmującej się zdrowiem, a także w portalach internetowych. Stowarzyszenie Nasz Bocian również zamieściło na swojej stronie szczegółowe wskazówki dla pacjentów z chorobą nowotworową pragnących zachować płodność.

Czego jeszcze potrzebujemy, aby zapewnić Polkom z chorobą nowotworową możliwość skorzystania z technik zachowania płodności?

Powodów naszych niepowodzeń związanych z wprowadzaniem technik zachowania płodności u pacjentów onkologicznych jest z pewnością wiele. Na pierwszym miejscu pozwolę sobie wymienić niemal całkowity brak kontaktu między lekarzami zajmującymi się płodnością a onkologami. Są to dwie wysoko wyspecjalizowane grupy zawodowe lekarzy, których cele są znacząco różne i trudno nam osiągnąć porozumienie. Być może warto zacząć od jakiejś formy porozumienia pomiędzy tymi towarzystwami medycznymi, które zajmują się niepłodnością, a tymi, które zajmują się onkologią. Efektem mogłoby być stworzenie interdyscyplinarnej grupy zajmującej się technikami zachowania płodności u pacjentów onkologicznych.

W kolejnym kroku niezbędne jest utworzenie zespołu ekspertów, który ustaliłby wytyczne postępowania – procedury. Dokument taki – najlepiej wspólnie prezentowany przez specjalistów zajmujących się niepłodnością i onkologów oraz towarzystwa niepłodności i towarzystwa onkologiczne – jest niezbędny w codziennej praktyce w tak delikatnej materii. Takie wytyczne opracowywane przez kilka towarzystw medycznych nie są czymś nietypowym: wystarczy spojrzeć na współpracę przy ustalaniu kryteriów postępowania np. w cukrzycy ciężarnych czy w stanie przedrzucawkowym. Wskazane zatem będzie włączenie do programów kongresów onkologicznych tematyki zachowania płodności.

Bardzo przydatne byłoby zaangażowanie organizacji zrzeszających pacjentów. Jak wiadomo, to m.in. dzięki ich lobbowaniu zachowanie płodności zostało wpisane do Programu ministerialnego. Kampanie informacyjne organizacji pacjentów zazwyczaj są lepiej odbierane społecznie niż oficjalne informacje medyczne.

Powyższe działania mogą stworzyć nowe możliwości finansowania technik zachowania płodności. Z całą pewnością przydatne byłoby opracowanie programu krajowego na wzór FertiProtekt realizowanego w Niemczech. Tego typu inicjatywy pozwalają na włączenie do standardowego postępowania pakietu informacji przeznaczonych dla pacjentów, a dotyczących możliwości zachowania płodności po wyleczeniu nowotworu. Program daje również możliwość prowadzenia wiarygodnych statystyk. Stworzenie go przyczyniłoby się również do opracowania i wprowadzenia kontroli jakości realizowanych procedur. Podobnie jak poprzednie czynniki ten również jest niezbędnym elementem pozwalającym na optymalizację szans na uzyskanie potomstwa po pokonaniu choroby nowotworowej.


Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/8/3.php on line 80

Warning: include(footer.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/8/3.php on line 80

Warning: include(): Failed opening 'footer.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php/5.6/5.6.29-dh1/lib/php') in /home/klient.dhosting.pl/pmpcg/artnewsletter.pl/public_html/artykuly/8/3.php on line 80